Samodyscyplina to temat, ktory regularnie pojawia sie w bestsellerach poradnikowych. Ksiegarnie w Polsce oferuja dziesiatki tytulow obiecujacych poprawe silnej woli, lepsza kontrole nad impulsami i wiekszą wytrwalosc. Problem polega na tym, ze wiekszosc z tych ksiazek powtarza te same rady w nieco zmienionej formie.
Przez ostatni rok przeczytaem siedem najpopularniejszych pozycji na ten temat dostepnych po polsku. Ponizej przedstawiam szczere recenzje kazdej z nich, z uwzglednieniem tego, co naprawde mozna z nich wyniesc i zastosowac w praktyce.
1. Sila woli. Wykorzystaj swoja najsilniejsza strone — Kelly McGonigal
Ksiazka Kelly McGonigal to prawdopodobnie najbardziej naukowa pozycja na tej liscie. Autorka, psycholog ze Stanford University, opiera swoje wnioski na badaniach naukowych i wlasnych doswiadczeniach z prowadzenia kursu The Science of Willpower. Glowna teza jest nastepujaca: silna wola dziala jak miesien, ktory mozna wzmacniac, ale tez zmeczych nadmiernym uzywaniem.
To co wyroza tę ksiazke, to praktyczne cwiczenia zamieszczone na koncu kazdego rozdzialu. McGonigal nie ogranicza sie do teorii, ale proponuje konkretne eksperymenty, ktore czytelnik moze przeprowadzic we wlasnym zyciu. Na przyklad cwiczenie z obserwacja wlasnych pokus przez tydzien bez proby ich kontrolowania. Sam fakt swiadomej obserwacji zmienia sposob, w jaki reagujemy na impulsy.
Wady? Ksiazka miejscami bywa bardzo akademicka, co moze zniechcic czytelnikow szukajacych prostych i szybkich odpowiedzi. Ale jesli interesuje Cie naukowe podloze samodyscypliny, to najlepsza dostepna pozycja.
2. Atomowe nawyki — James Clear
Wiem, ze pisalem juz o tej ksiazce w kontekscie budowania nawykow, ale jej przeeslanie jest rowniez bezposrednio zwiazane z samodyscyplina. Clear proponuje podejscie, w ktorym dyscyplina to nie cecha charakteru, ale efekt odpowiednio zaprojektowanego systemu. Innymi slowy, jezeli musisz sie zmuszac do czegos kazdego dnia, to nie Twoja wola jest slaba, ale Twoj system jest zle zaprojektowany.
To niezwykle wyzwalajace podejscie, ktore zdejmuje poczucie winy z osob, ktore wielokrotnie probowaly zmienic swoje zachowania i poniosly porazke. Clear przekonuje, ze tych ludziom nie brakuje dyscypliny, brakuje im natomiast dobrego systemu, ktory automatyzuje pozadane zachowania.
Wikimedia Commons
3. Nawyk samodyscypliny — Neil Fiore
Neil Fiore to psycholog kliniczny specjalizujacy sie w prokrastynacji. Jego ksiazka podchodzi do tematu samodyscypliny od strony zarzadzania czasem i pokonywania zwlekania. Fiore twierdzi, ze prokrastynacja to nie lenistwo, ale mechanizm obronny mozgu przed lękiem zwiazanym z trudnym zadaniem.
Najciekawszym narzedziem proponowanym przez Fiore'a jest tak zwany Kalendarz Odwrocony. Zamiast planowac dzien od listy zadan, zaczynasz od zaplanowania odpoczynku i przyjemnosci, a wolne bloki wypelniasz praca. Brzmi to nieintuicyjnie, ale Fiore przekonuje, ze kiedy mozg wie, ze czas na odpoczynek jest zagwarantowany, latwiej mu zmobilizowac sie do pracy w wyznaczonych blokach.
4. Jedno — Gary Keller i Jay Papasan
Ta ksiazka stawia na radykalne uproszczenie. Glowne pytanie, ktore proponuje Keller, brzmi: jaka jest ta JEDNA rzecz, ktora moge zrobic, zeby wszystko inne stalo sie latwiejsze lub niepotrzebne? To pytanie, powtarzane kazdego ranka, zmienia sposob priorytetyzacji zadan.
Keller krytykuje wielozadaniowosc i argumentuje, ze prawdziwa produktywnosc wynika z glębokiej koncentracji na jednym zadaniu. Samodyscyplina w jego ujjęciu to nie umiejetnosc robienia wielu rzeczy naraz, ale zdolnosc do konsekwentnego wybierania najwazniejszej rzeczy i poswiecania jej calej uwagi.
Wady ksiazki to nadmierna powtarzalnosc. Glowna mysl mozna by przedstawic na dwudziestu stronach, a autor rozciaga ja na ponad dwiescie. Mimo to, samo pytanie, ktore proponuje, jest warte calej lektury.
5. Dyscyplina to wolnosc — Jocko Willink
Jocko Willink to byly oficer Navy SEALs, a jego podejscie do samodyscypliny jest dokladnie takie, jakiego mozna oczekiwac po kimms z takim doswiadczeniem. Bezposrednie, pozbawione eufemizmow i oparte na idei, ze dyscyplina to nie ograniczenie, ale droga do wolnosci.
Ksiazka jest podzielona na krotkie rozdzialy, kazdy poswiecony jednemu aspektowi zdyscyplinowanego zycia, od poranny pobudek o piatej rano po cwiczenia fizyczne, zdrowe odzywianie i kontrole emocji. Willink nie tlumaczy zbyt wiele, raczej opisuje co robi i dlaczego uwaza, ze to dziala.
Czy to podejscie sprawdzi sie u kazdego? Absolutnie nie. Ale jesli szukasz silnego impulsu motywacyjnego, ta ksiazka moze go dostarczyc. Trzeba jednak pamietac, ze motywacja jest krotkotrwala, a systemy, o ktorych pisze Clear, dzialaja na dluzszą mete.
6. Nawyk wygrywania — Mark Divine
Kolejna pozycja z kregów wojskowych, ale z wiekszym naciskiem na trenning mentalny. Divine proponuje piec zasad, ktore nazywa gorskimi filarami: ostrość umyslu, intuicja, odwaga, determinacja i empatia. Kazdy filar wiaze sie z konkretnymi cwiczeniami, w tym medytacja, wizualizacja i kontrola oddechu.
To pozycja bardziej praktyczna niz ksiazka Willinka, bo Divine wyjasnia mechanizmy stojace za swoimi propozycjami. Wizualizacja, ktora opisuje, jest oparta na badaniach nad neuroplastycznoscia mozgu, a cwiczenia oddechowe to adaptacja technik stosowanych w programach szkolenia elitarnych jednostek.
7. Deep Work — Cal Newport
Cal Newport nie pisze wprost o samodyscyplinie, ale jego ksiazka dotyka tego tematu w sposob niezwykle praktyczny. Newport definiuje gleboka prace jako zdolnosc do koncentracji na zadaniu kognitywnie wymagajacym bez rozpraszaczy. Twierdzi, ze ta umiejetnosc staje sie coraz rzadsza i jednoczesnie coraz cenniejsza.
Praktyczne rady Newporta obejmuja planowanie blokow czasu na gleboka prace, eliminacje mediow spolecznosciowych z codziennego uzytku i budowanie rytualu pracy, ktory sygnalizuje mozgowi, ze pora na pelna koncentracje. W moim przypadku wdrozenie dwugodzinnego porannego bloku bez maili i telefonu dalo lepsze rezultaty niz jakikolwiek inny nawyk, ktory probowalem wdrozyc.
Wikimedia Commons
Porownanie: ktora ksiazka dla kogo
Dla poczatkujacych w temacie najlepszym wyborem jest Atomowe nawyki Cleara. Daje solidne podstawy i praktyczne narzedzia bez przytlaczajacej ilosci teorii. Dla osob zainteresowanych naukowym podlozem tematu polecam Sile woli McGonigal. Osoby walczace z prokrastynacja powinny siegnac po ksiazke Fiore'a, a ci szukajacy maksymalnej produktywnosci po Deep Work Newporta.
Ksiazki Willinka i Divine'a najlepiej sprawdza sie u osob, ktore dobrze reaguja na wojskowy styl motywacji, ale warto pamietac, ze samo czytanie o dyscyplinie nie zastapi jej praktykowania. Najwazniejsze to wybrac jedna metode i konsekwentnie ja stosowac przez przynajmniej dwa miesiace.
Podsumowanie
Rynek ksiazek o samodyscyplinie jest szeroki, ale dobra wiadomosc jest taka, ze wiekszosc wartosciowych pozycji jest zgodna w kluczowych kwestiach. Samodyscyplina to nie cecha wrodzona, ale umiejetnosc, ktora mozna rozwijac. Najskuteczniejsze podejscie to budowanie systemow zamiast polegania na motywacji, a kluczem do sukcesu jest cierpliwosc i konsekwencja.